دستورالعمل نحوه اخذ ضمانتنامه، تعهد ذیحسابی و بیمهنامه معتبر در سال ۱۴۰۵ با هدف حمایت از شرکتهای تولیدی و دانشبنیان، بهبود محیط کسبوکار، تسهیل و تسریع در ترخیص کالا و جبران کمبود نقدینگی بخش تولیدی و بازرگانی کشور ابلاغ شده است.
بر اساس این دستورالعمل، از ابتدای سال ۱۴۰۵ و با رعایت قوانین و مقررات مربوط، صاحبان کالا، اظهارکنندگان و نمایندگان قانونی آنها میتوانند در موارد تعیینشده از ضمانتنامه بانکی، تعهد ذیحسابی یا بیمهنامه معتبر استفاده کنند.
مهلت اعتبار این دستورالعمل تا پایان سال ۱۴۰۵ تعیین شده است.
دستورالعمل تضامین گمرکی ۱۴۰۵ شامل چه مواردی است؟
این دستورالعمل موضوعات مختلفی را در زمینه تضامین و ضمانتنامههای گمرکی پوشش میدهد. مهمترین موارد آن شامل حمایت از شرکتهای دانشبنیان، ضمانتنامه حقوق ورودی، مالیات و عوارض ارزش افزوده، تضمین رویههای ترانزیت، ضمانتنامه انبارهای اختصاصی، مابهالتفاوت مورد اختلاف و تعهدات ذیحسابی است.
بخش اول: شرکتهای دانشبنیان منتخب
به منظور حمایت ویژه از شرکتهای دانشبنیان، گمرک ایران در سال ۱۴۰۵ به شرکتهایی که اقدامات آنها منجر به کسب دستاوردهای خاص و اثرگذار در چارچوب مؤلفههای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری شده و در تجارت خارجی نیز عملکرد قانونمدار و سرآمدی دارند، حداکثر تسهیلات گمرکی را ارائه خواهد کرد.
همچنین در راستای اجرای ماده ۴ قانون جهش تولید شرکتهای دانشبنیان، شرکتهای مذکور میتوانند ضمانتنامه صندوق نوآوری و شکوفایی، صندوق ضمانت صادرات و صندوق غیردولتی پژوهش و فناوری را با رعایت اعتبارسنجی و رتبهبندی اعتباری نزد گمرک تودیع کنند.
ملاک شناسایی شرکتها و مؤسسات دانشبنیان تولیدی برای ارائه این تسهیلات، نامه شماره ۱۱/۱۳۸۳۴۷ مورخ ۱۴۰۴/۱/۱۸ معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی و فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری اعلام شده است.
بخش دوم: ضمانتنامه حقوق ورودی
در اجرای الزام قانونی وصول حقوق ورودی و با توجه به ظرفیتهای قانونی موجود، از جمله مواد ۶ و ۱۰ قانون امور گمرکی، امکان اخذ ضمانتنامه بانکی از فعالان اقتصادی برای ترخیص قطعی برخی کالاها فراهم شده است.
این موضوع شامل مواد اولیه واحدهای تولیدی، ماشینآلات خط تولید، قطعات منفصله (CKD)، قطعات یدکی مورد نیاز کارخانههای تولیدی، شرکتهای دانشبنیان و فعالان اقتصادی برگزیده گمرکی میشود.
همچنین انواع دارو و مواد اولیه دارویی، شیرخشک، لوازم و تجهیزات پزشکی، آزمایشگاهی، بیمارستانی و توانبخشی، ماشینآلات راهسازی، تجهیزات کارگاهی و معدنی نیز در این گروه قرار دارند.
علاوه بر این، برای برخی کالاهای اساسی، نهادههای تولید بخش کشاورزی و محصولات شیلاتی نیز امکان استفاده از ضمانتنامه طبق شرایط تعیینشده در دستورالعمل وجود دارد.
کالاهای اساسی مشمول دستورالعمل
کالاهای اساسی تعیینشده در دستورالعمل شامل برنج خارجی، گندم، گوشت قرمز، گوشت مرغ، تخممرغ، کنجاله سویا، ذرت، جو، داروهای دامی ضروری، انواع کود شیمیایی، سموم تکنیکال شیمیایی، انواع بذر، شکر خام، روغن خوراکی، روغن خام، حبوبات، دانههای روغنی، لاستیک سنگین، کاغذ چاپ و تحریر، کاغذ روزنامه، خمیر کاغذ، چای خشک خارجی، دارو و تجهیزات و ملزومات ضروری پزشکی و ماشینآلات و تجهیزات تولیدکننده کالاهای اساسی است.
شرایط اخذ ضمانتنامه بانکی برای حقوق ورودی
مدت اعتبار ضمانتنامه بانکی برای حقوق ورودی، با توجه به نوع فعال اقتصادی و نوع کالای وارداتی متفاوت است. برای فعالان اقتصادی مجاز سطح یک، دو و سه (AEO)، شرکتهای دانشبنیان، سایر شرکتهای تولیدی و بازرگانان، مهلتهای متفاوتی در دستورالعمل تعیین شده است.
مطالعه بیشتر: نحوه واردات خودرو دست دوم
برای سرمایهگذاران خارجی نیز بابت واردات تجهیزات و ماشینآلات خط تولید، امکان استفاده از ضمانتنامه بانکی از زمان اظهار به مدت ۱۱ ماه پیشبینی شده است.
پذیرش ضمانتنامه در این مورد مشروط به تأیید سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران است.
نکات مهم ضمانتنامه حقوق ورودی در سال ۱۴۰۵
۱. اخذ ضمانتنامه بانکی بابت تأمین حقوق ورودی کالا، برای مبالغ بیش از ۵۰۰ میلیون ریال امکانپذیر است. واحدهای تولیدی و اشخاص حقیقی و حقوقی که برای واحد تولیدی اقدام به واردات میکنند، در صورت انطباق کالای وارداتی با پروانه بهرهبرداری واحد تولیدی، مشمول این محدودیت نخواهند بود.
۲. پذیرش تضمین بانکی برای واردات گوشی همراه، نوتبوک، تبلت، خودرو سواری و موتورسیکلت با مهلت سه ماه از تاریخ اظهار و با سررسید حداکثر ۱۴۰۵/۱۱/۳۰ امکانپذیر است.
۳. گمرکات اجرایی موظف هستند ضمانتنامههای بانکی را مطابق ضوابط و سررسیدهای تعیینشده بپذیرند و این مهلت از سوی گمرک اجرایی قابل تمدید نیست.
۴. دریافت تضمین بانکی برای حقوق ورودی از شرکتهای دانشبنیان، فعالان اقتصادی مجاز (AEO) و سرمایهگذاران خارجی در هر موعد از سال امکانپذیر است.
ضمانتنامه حقوق ورودی خودرو و ماشینآلات راهسازی
برای ورود موقت خودروهای سواری، ورود موقت خودرو توسط سرمایهگذار خارجی و ورود موقت ماشینآلات راهسازی و تجهیزات مورد استفاده در پروژههای عمرانی، امکان ارائه ضمانتنامه بانکی یا بیمهنامه معتبر مطابق شرایط تعیینشده در دستورالعمل وجود دارد.
همچنین برای ورود موقت کالا جهت پردازش، ضمانتنامه بانکی از تاریخ صدور پروانه ورود موقت تا پایان مهلت اعتبار پروانه قابل ارائه است.
بخش سوم: ضمانتنامه بانکی بابت مالیات و عوارض ارزش افزوده
گمرکات کشور مجازند با استناد به بند «ت» ماده ۳۸ قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور و ماده ۶ قانون امور گمرکی، برای جبران کمبود نقدینگی واحدهای تولیدی و واردکنندگان کالاهای اساسی، دارو، تجهیزات پزشکی، مواد اولیه و ماشینآلات و تجهیزات خط تولید، مالیات بر ارزش افزوده و عوارض متعلقه را به صورت ضمانتنامه بانکی دریافت کنند.
مطابق شرایط تعیینشده، برای کالای موضوع تبصره ۲ ماده ۲ قانون مربوط به کولبری و ملوانی، ضمانتنامه بانکی بابت مالیات و عوارض ارزش افزوده به مدت سه ماه از تاریخ ترخیص قطعی قابل ارائه است.
بخش چهارم: تضمین رویههای ترانزیت داخلی و خارجی
در راستای ظرفیتهای قانونی و آییننامهای برای اخذ تضمین در رویههای ترانزیت داخلی و خارجی، امکان استفاده از انواع تضمین مطابق ضوابط تعیینشده در دستورالعمل وجود دارد.
این موضوع بر اساس مقررات و مستنداتی از جمله ماده ۱۰ قانون امور گمرکی، مواد ۹۸ و ۱۱۲ آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، بند «الف» ماده ۴ قانون جهش تولید دانشبنیان و سایر مقررات مرتبط پیشبینی شده است.
تضمین ترانزیت داخلی
برای حمل کالاهای شرکتهای دانشبنیان و شرکتهای تولیدی توسط شرکتهای حملونقل بینالمللی، تضمین حقوق ورودی و مالیات بر ارزش افزوده میتواند به صورت سپرده نقدی، ضمانتنامه بانکی یا بیمهنامه معتبر ارائه شود.
برای حمل کالاهای سایر اشخاص حقیقی یا حقوقی نیز شرایط تضمین مطابق جدول مربوطه تعیین شده است.
در مورد محمولههای حملشده توسط شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، تعهد کتبی از سوی راهآهن جمهوری اسلامی ایران پیشبینی شده است.
تضمین ترانزیت خارجی
برای شرکتهای حملونقل بینالمللی دارای پروانه فعالیت از وزارت راه و شهرسازی، تضمین حقوق گمرکی، سود بازرگانی و سایر وجوهی که طبق قانون گمرک مسئول وصول آنهاست، میتواند به صورت سپرده نقدی، بیمهنامه معتبر یا ضمانتنامه بانکی ارائه شود.
در مورد کالاهای وارده تحت پوشش کارنهتیر نیز، در صورت احراز عدم تکافوی وجوه مورد مطالبه گمرک، امکان اخذ تضمین مابهالتفاوت مطابق شرایط تعیینشده وجود دارد.
بخش پنجم: ضمانتنامه انبارهای اختصاصی
بر اساس ماده ۲۸ قانون امور گمرکی، در صورت موافقت گمرک ایران با انتقال و نگهداری کالا در انبارهای اختصاصی با صدور پروانه ترانزیت داخلی، شرکتهای متقاضی و طرف قرارداد میتوانند مطابق ضوابط قانون امور گمرکی و آییننامه مربوط، نسبت به تودیع ضمانتنامه اقدام کنند.
میزان تضمین برای کالاهای مجاز و کالاهای مجاز مشروط، مطابق شرایط تعیینشده در دستورالعمل انبارهای اختصاصی محاسبه میشود.
در این خصوص باید به دستورالعمل انبارهای اختصاصی به شماره ۱۴۰۴/۱۳۸۲۵۵۵ مورخ ۱۴۰۴/۹/۱۸ نیز توجه شود.
بخش ششم: ضمانتنامه یا سپرده بابت مابهالتفاوت مورد اختلاف
بر اساس ماده ۴۵ قانون امور گمرکی، در مواردی که بین گمرک و اظهارکننده اختلاف ایجاد شود و ترخیص کالا بر اساس نظر گمرک مستلزم پرداخت مبلغی بیشتر از مبلغ اظهارشده باشد، اظهارکننده میتواند حقوق ورودی را بر اساس اظهار خود به صورت نقدی و قطعی پرداخت کند.
در این شرایط، تفاوت مبلغ و جریمه احتمالی میتواند به صورت سپرده نقدی یا ضمانتنامه بانکی تودیع شود تا امکان ترخیص کالا فراهم شود.
مطابق دستورالعمل، ضمانتنامه بابت مبلغ مورد اختلاف و جریمههای احتمالی با سررسید اولیه شش ماهه ارائه میشود و تا زمان اعلام نتیجه از سوی گمرک ایران قابل تمدید است.
بخش هفتم: تعهدات ذیحسابی
درخصوص کالاهای متعلق به وزارتخانهها و مؤسسات دولتی که جنبه تجاری ندارند، امکان اخذ تعهد مسئولان مالی برای پرداخت حقوق ورودی و تعیین مهلت، با استناد به ماده ۶ قانون امور گمرکی، پیشبینی شده است.
همچنین شرایط مربوط به تعهدات ذیحسابی در واردات قطعی وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و برخی رویههای دیگر از جمله ورود موقت و صدور موقت کالا در دستورالعمل تعیین شده است.
پذیرش و تمدید تعهدات ذیحسابی نیز به معاونت توسعه مدیریت و منابع تفویض شده است.
ضوابط عمومی اخذ ضمانتنامه و تضامین گمرکی
رعایت ضوابط عمومی زیر در اجرای این دستورالعمل الزامی است:
- نام ضمانتگذار در متن ضمانتنامه بانکی باید با نام صاحب کالا در اظهارنامه گمرکی یکسان باشد. در موارد خاص، با تشخیص گمرک ایران، نهادهای عمومی غیردولتی میتوانند از این شرط مستثنی شوند.
- استفاده همزمان از ضمانتنامه بانکی و ترخیص نسیه مجاز نیست.
- درخصوص اشخاص دارای سابقه تخلف گمرکی در رویه ترانزیت، نوع تضمین توسط گمرک ایران تعیین میشود.
- فرآیند اخذ ضمانتنامه بانکی باید به صورت سیستمی انجام شود.
- در صورت اخذ ضمانتنامه بانکی تجمیعی بابت تأمین حقوق ورودی کالاهای واردات قطعی، ابطال شناسه یا شناسههای مرتبط صرفاً با دستور بالاترین مقام گمرک اجرایی مربوط امکانپذیر است.
- گمرکات ذینفع باید در موارد مربوط به تعهدات ذیحسابی، اطلاعات و مجوزهای لازم را مطابق ضوابط به اداره کل امور مالی گمرک ایران ارسال کنند.
- در صورت عدم پرداخت وجه ضمانتنامه توسط شعبه بانک در سررسید مقرر، گمرکات اجرایی موظف به پیگیری وصول اصل وجه و جریمه تأخیر تأدیه هستند.
- فهرست بهروز اسامی فعالان اقتصادی مجاز (AEO) در ابتدای هر سال به گمرکات اعلام میشود و اسامی شرکتهای جدید نیز در طول سال ابلاغ خواهد شد.
- گمرکات اجرایی موظفاند از ارائه تسهیلات این دستورالعمل به شرکتها، صاحبان کالا و اظهارکنندگانی که به تعهدات خود در موعد مقرر عمل نکردهاند، جلوگیری کنند.
- در صورت اضافه یا کسر شدن بدهی شرکتهای بیمه، مبلغ مانده بدهی بهروز باید به ذیحسابی و اداره کل امور مالی گمرک ایران اعلام شود.
- پیش از سررسید تعهدات ذیحسابی در رویههای مجاز غیر از واردات قطعی، گمرکات باید مستقیماً با ذیحسابی سازمان یا شرکت بدهکار مکاتبه و مبلغ بدهی را مطالبه کنند.
- گمرکات موظفاند کد رهگیری تعهدات ذیحسابی را در سامانه وببنیاد ثبت و اصلاحات بعدی را نیز بهروزرسانی کنند.
- برای امکان استخراج گزارش صحیح از نوع و میزان تضامین بانکی، عملیات پذیرش تضمین بانکی باید در سامانه مربوط مطابق نوع رویه ثبت شود.
- سررسید تضامین بانکی برای کالاهایی که پیش از سال ۱۴۰۵ اظهار شدهاند اما سایر تشریفات گمرکی آنها در سال ۱۴۰۵ انجام میشود، مطابق مهلتهای تعیینشده در این دستورالعمل خواهد بود.
- در شرایط اضطراری، نحوه اقدام تابع مصوبات مراجع ذیربط خواهد بود که از سوی گمرک جمهوری اسلامی ایران ابلاغ میشود.
