اگر برچسب یک وسیله برقی، قطعه خودرو یا دستگاه صنعتی را نگاه کنید، احتمال زیادی وجود دارد که عبارت maid in china را ببینید. اما دانستن این نکته هم جالب است که ایران هم هر سال میلیاردها دلار کالا به چین میفروشد. چین یکی از مهمترین شرکای تجاری ایران است و بخش بزرگی از واردات و صادرات کشور به این کشور مربوط میشود. اما تجارت ایران و چین چقدر است؟ ایران چه چیزهایی از چین میخرد و چه کالاهایی به چین میفروشد؟ در ادامه با اعداد و مثالهای ساده به این سؤالها پاسخ میدهیم.
حجم تجارت ایران و چین در سال 1404 چقدر بود؟
بر اساس آمار 10 ماهه سال 1404، ایران حدود 11 میلیارد دلار کالا به چین صادر کرده و در مقابل حدود 13.4 میلیارد دلار کالا از چین وارد کرده است. یعنی حجم تجارت کالایی ایران و چین فقط در این 10 ماه به حدود 24.4 میلیارد دلار رسیده است. یا به نحوی دیگر، چین مقصد حدود 24 درصد از صادرات ایران و مبدأ حدود 27 درصد از واردات ایران در این دوره بوده است. به زبان ساده، یکچهارم تجارت خارجی ایران به چین ارتباط دارد.
حجم تجارت ایران و چین در سال 1405 چقدر است؟
حجم تجارت ایران و چین در سال 1405 هنوز بهصورت کامل و نهایی مشخص نشده است؛ زیرا برای ارائه آمار دقیق و قابل استناد، لازم است دادههای تجاری مربوط به بازه زمانی کافی جمعآوری و منتشر شود. پس از تکمیل اطلاعات و انتشار آمار رسمی، حجم و جزئیات تجارت ایران با چین در سال 1405 در این بخش قرار خواهد گرفت.
ایران چه کالاهایی به چین صادر میکند؟
وقتی گفته میشود چین یکی از بزرگترین خریداران کالاهای ایرانی است، شاید اولین چیزی که به ذهن برسد نفت باشد. اما چنین نیست. ایران کالاهای مختلف دیگری هم به چین میفروشد که بخش زیادی از آنها مواد اولیه مورد نیاز کارخانهها و صنایع چین هستند.
از مهمترین گروههای صادراتی ایران میتوان به این موارد اشاره کرد:
- محصولات پتروشیمی
- متانول
- گازهای مایع مانند پروپان و بوتان
- قیر
- پلیمرها و مواد شیمیایی
- محصولات معدنی
- سنگآهن و کنسانترههای معدنی
- مس و برخی فلزات
- مواد اولیه صنعتی
- محصولات کشاورزی و غذایی
بنابراین وقتی در آمارها عبارت صادرات غیرنفتی ایران به چین را میبینیم، منظور کالاهایی از این جنس است؛ یعنی کالاهایی غیر از نفت خام.
البته باید توجه داشت که نفت همچنان بخش مهمی از رابطه اقتصادی ایران و چین را تشکیل میدهد، اما به دلیل تحریمها، آمار صادرات نفت ایران به چین بهطور کامل در آمار رسمی تجارت دو کشور دیده نمیشود.
ایران از چین چه کالاهایی وارد میکند؟
سمت دیگر این تجارت برای بسیاری از کسبوکارهای ایرانی ملموستر است؛ واردات از چین. در 10 ماهه سال 1404 حدود 13.4 میلیارد دلار کالا از چین وارد ایران شده است. سوالی که پیش میآید این است که ایران چه چیزهایی از چین میخرد؟ پوشاک، اسباب بازی یا لوازم ارزان قیمت عباراتی هستند که در ابتدا به ذهن ما میرسند اما بخش مهمی از واردات ایران از چین مربوط به کالاهایی است که کارخانهها و شرکتها برای تولید به آنها نیاز دارند.
برای مثال:
- ماشینآلات صنعتی
- دستگاهها و تجهیزات خطوط تولید
- تجهیزات برقی و الکترونیکی
- قطعات خودرو
- قطعات ماشینآلات
- تلفن همراه و تجهیزات ارتباطی
- مواد اولیه کارخانهها
- محصولات شیمیایی
- پارچه و مواد اولیه نساجی
- ابزارآلات
- تجهیزات پزشکی
- لوازم خانگی
- کالاهای مصرفی
به همین دلیل چین فقط فروشنده محصولات نهایی به ایران نیست؛ بخشی از مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز تولیدکنندگان ایرانی نیز از چین تأمین میشود.
ایران بیشتر از چین خرید میکند یا به چین کالا میفروشد؟
با توجه به توضیحات در 10 ماهه سال 1404 صادرات ایران به چین حدود 11 میلیارد دلار و واردات ایران از چین حدود 13.4 میلیارد دلار بوده است. در نتیجه ایران حدود 2.4 میلیارد دلار بیشتر از آنچه به چین کالا فروخته، از چین کالا خریده است. البته نکته مهمی که وجود دارد این است که این مقایسه مربوط به آمار تجارت کالایی اعلامشده است و نفت داستان متفاوتی دارد.
جایگاه نفت ایران در آمار تجارت با چین
اینجا به یکی از نکات جالب تجارت ایران و چین میرسیم. اگر آمارهای ایران و چین را با هم مقایسه کنید، ممکن است با اعداد متفاوتی روبهرو شوید. برای مثال ممکن است یک منبع حجم تجارت دو کشور را بیش از 20 میلیارد دلار نشان دهد و منبع دیگری عدد بسیار پایینتری اعلام کند. از دلایل اصلی این موضوع نفت ایران است.
به دلیل تحریمها و نحوه ثبت محمولههای نفتی، تمام نفتی که از ایران به چین میرود لزوما در آمار رسمی گمرک چین با عنوان واردات نفت از ایران ثبت نمیشود.
به همین دلیل هنگام خواندن آمار تجارت ایران و چین باید ببینیم درباره چه آماری صحبت میکنیم تجارت کالایی و غیرنفتی؟ یا کل رابطه تجاری با احتساب نفت؟ این دو عدد میتوانند اختلاف زیادی با یکدیگر داشته باشند.
تجارت ایران با چین در یک نگاه
اگر بخواهیم پاسخ این سوال را بدهیم را خیلی ساده جمعبندی کنیم، براساس آمار 10 ماهه سال 1404 ایران حدود 11 میلیارد دلار کالا به چین صادر کرده است.
در مقابل حدود 13.4 میلیارد دلار کالا از چین وارد کرده است. بنابراین حجم تجارت کالایی دو کشور در این مدت حدود 24.4 میلیارد دلار بوده است.
چین مقصد حدود یکچهارم صادرات ایران و مبدأ بیش از یکچهارم واردات کشور بوده است.
از محصولات پتروشیمی و مواد معدنی که از ایران راهی چین میشوند تا ماشینآلات، قطعات و تجهیزاتی که از کارخانههای چینی به ایران میآیند، چین در بخش بزرگی از زنجیره تجارت خارجی ایران حضور دارد.
برای همین اگر کسی قصد فعالیت در حوزه واردات یا صادرات را داشته باشد، شناخت بازار چین، قوانین تجارت با چین و هزینه واقعی واردات و صادرات یکی از مهمترین بخشهای کار او خواهد بود.
سوالات متداول درباره تجارت ایران و چین
1-تجارت ایران و چین چقدر است؟
براساس آمار 10 ماهه سال 1404، ایران حدود 11 میلیارد دلار کالا به چین صادر و حدود 13.4 میلیارد دلار کالا از چین وارد کرده است؛ یعنی حدود ۲۴.۴ میلیارد دلار تجارت کالایی در این مدت.
2-ایران چه چیزی به چین صادر میکند؟
محصولات پتروشیمی، متانول، گازهای مایع، قیر، محصولات معدنی، فلزات و مواد اولیه صنعتی از مهمترین گروههای کالاهایی هستند که ایران به بازارهای خارجی از جمله چین صادر میکند.
3-ایران از چین چه چیزی وارد میکند؟
ماشینآلات، تجهیزات صنعتی، قطعات، تجهیزات برقی و الکترونیکی، مواد اولیه، محصولات شیمیایی، ابزارآلات و انواع کالاهای مصرفی از مهمترین گروههای وارداتی هستند.
4-چین چند درصد از تجارت ایران را در اختیار دارد؟
در 10 ماهه سال 1404 چین مقصد حدود 24.2 درصد از ارزش صادرات ایران و مبدأ حدود 27.4 درصد از ارزش واردات کشور بوده است.
5-آیا ایران به چین نفت صادر میکند؟
چین یکی از اصلیترین خریداران نفت ایران است، اما به دلیل تحریمها و نحوه ثبت محمولهها، تمام این تجارت در آمار رسمی گمرکی چین به عنوان واردات مستقیم نفت از ایران دیده نمیشود.
